Bladspiegel, marges en binnenmarge
De bladspiegel is het tekstvlak op je pagina: de plek waar de tekst staat en de witruimte eromheen. Een goede bladspiegel leest zo prettig dat niemand hem opmerkt. Een slechte voel je meteen, ook als je niet kunt zeggen waarom. Hieronder lees je hoe je hem opzet.
De vier marges
Elke pagina heeft vier marges, en ze zijn nooit alle vier gelijk:
- Binnenmarge, aan de rugzijde. De grootste, omdat een deel in de bocht van de rug verdwijnt.
- Buitenmarge, aan de voorsnede. Hier ligt je duim, dus hij mag ruim zijn.
- Bovenmarge, boven de tekst. Meestal iets kleiner dan de ondermarge.
- Ondermarge, onder de tekst. De grootste van die twee, zodat de tekst niet lijkt weg te zakken.
Een klassieke verhouding is binnen 1, boven 1,2, buiten 1,5 en onder 1,8. Op A5 komt dat ongeveer uit op 18, 20, 24 en 28 mm. Die verhouding oogt bijna altijd rustig.
De binnenmarge groeit mee met de dikte
Dit is het punt dat het vaakst misgaat. Hoe dikker het boek, hoe verder de tekst in de rug verdwijnt. Reken op:
| Paginatal | Minimale binnenmarge |
|---|---|
| tot 120 | 15 mm |
| 120 tot 300 | 18 mm |
| 300 tot 500 | 20 mm |
| 500 tot 700 | 22 mm |
| meer dan 700 | 25 mm |
Bij een genaaid gebonden boek slaat het blok verder open dan bij een gelijmd boek, dus daar mag je aan de lage kant van de tabel gaan zitten. De bovenstaande waarden zijn voor de zekerheid aan de ruime kant.
Regellengte en korps
Een regel leest het prettigst bij 55 tot 75 tekens, spaties meegeteld. Korter dan 45 tekens maakt het lezen hortend, langer dan 90 raak je de volgende regel kwijt. Op A5 kom je met 10 of 11 punt en een regelafstand van 14 tot 15 punt meestal precies goed uit.
Vuistregel voor regelafstand: korps plus twee tot drie punten. Bij een lange regel iets meer, bij een korte iets minder. Bij een luchtige letter met veel wit mag de regelafstand ruimer.
Paginanummers en kopregels
Zet paginanummers minstens 10 mm van de snijlijn, anders vallen ze bij een kleine snijafwijking half weg. Een kopregel met het hoofdstuk links en de titel rechts helpt de lezer, maar is bij een roman overbodig. Op een hoofdstukopening laat je het paginanummer en de kopregel meestal weg.
Links en rechts zijn niet hetzelfde
Een boek heeft spiegelende pagina’s. De binnenmarge zit bij een linkerpagina rechts en bij een rechterpagina links. Werk daarom altijd met tegenover elkaar liggende pagina’s in je opmaakprogramma en nooit met één losse paginasjabloon. Hoofdstukken beginnen van oudsher op een rechterpagina, dus op een oneven paginanummer.
Veelgemaakte fouten
- Alle vier de marges even groot maken. Dat oogt onrustig en de tekst zakt optisch weg.
- De binnenmarge niet aanpassen aan het paginatal, waardoor tekst in een dik boek in de rug verdwijnt.
- Een regel van meer dan 90 tekens op A4 zonder kolommen.
- Het boek beoordelen op één losse pagina op het scherm in plaats van op een dubbele pagina.
- Paginanummers te dicht op de rand zetten.
Laat het eerst nakijken
Stuur ons een paar voorbeeldpagina’s als PDF, dan meten wij de marges, de regellengte en de regelafstand na en zeggen we wat we zouden aanpassen. Neem contact op.